między ekranem a rzeczywistością – jak młodzież korzysta z internetu
między ekranem a rzeczywistością – jak młodzież korzysta z internetu

Między ekranem a rzeczywistością – jak młodzież korzysta z internetu?

Między ekranem a rzeczywistością – jak młodzież korzysta z internetu?

Ile czasu dziennie spędzasz w internecie? Czy potrafisz się bez niego obejść? Czy wiesz, co twoje dziecko robi w sieci, gdy zamyka drzwi swojego pokoju? A może słyszałeś o zjawiskach takich jak seksting czy FOMO, ale nie do końca wiesz czym są?

Najnowsza edycja cyklicznego raportu NASK – Państwowego Instytutu Badawczego, zatytułowana „Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców – raport badawczy”, przedstawia, jak młodzi ludzie funkcjonują w internecie. Wyniki pokazują, że młodzież spędza bardzo dużo czasu online, a dorośli często postrzegają to w odmienny sposób.

Wczesne wejście w świat online

Wstęp do cyfrowego świata zaczyna się stosunkowo szybko. Cyfrowa niezależność rozpoczyna się wcześnie. Większość nastolatków otrzymuje pierwszy smartfon i komputer z dostępem do internetu w wieku 9–10 lat. Smartfon stał się podstawowym narzędziem dostępu do sieci, wskazywanym przez 93% badanych.

Z tym wczesnym wprowadzeniem do świata internetu wiąże się również czas spędzany online. Nastolatki są w internecie średnio 4 godz. i 59 minut w dni powszednie, a w weekendy 5 godz. i 16 minut. Intrygująca jest perspektywa rodziców, którzy zaniżają czas spędzany przez dzieci w sieci o  1 godz. i 28 minut.

Media społecznościowe

Stanowią one główny obszar aktywności młodych ludzi. Nastolatki posiadają średnio 6,5 konta i spędzają tam 3 godziny i 23 minuty dziennie. Dziewczęta korzystają z nich intensywniej, poświęcając im średnio 3 godziny i 49 minut. W tym obszarze przepaść między pokoleniami jest szczególnie widoczna, gdyż rodzice zaniżają skalę obecności swoich dzieci, szacując średnią liczbę kont na 3,42 i czas korzystania na 2 godziny i 6 minut.

Preferencje platformowe różnicują się ze względu na płeć. Dziewczęta wybierają Pinteresta, Instagram, Snapchata, TikToka i Messengera, chłopcy zaś eksplorują Discorda, YouTube i Twitcha. Niestety, intensywność korzystania ma negatywne konsekwencje. Około jedna trzecia (31%) uczniów przyznała, że co najmniej często zaniedbuje swoje zobowiązania szkolne z powodu aktywności na platformach społecznościowych.

Do pomocy w nauce uczniowie najchętniej wykorzystują Brainly.pl (58%), następnie YouTube (49%) i wyszukiwarkę Google (45%), przy czym popularność Wikipedii i Google spadła w porównaniu do lat 2018–2020

Cyberzagrożenia i ukryte ryzyka w sieci

Raport alarmuje o wysokiej skali cyberzagrożeń i braku świadomości rodziców. Częściej niż co czwarty badany (28%) zgłaszał kontakt z cyberatakiem (najczęściej włamania na konta), o czym rodzice mieli znacznie rzadziej świadomość (13%).

Jedynie 44% uczniów i uczennic nigdy nie doświadczyło przemocy w internecie. Najczęstsze formy cyberprzemocy to wyzywanie (29%), ośmieszanie (19%) i poniżanie (18%).

Co najbardziej niepokojące, aż 47% badanych nie podjęło żadnych działań w obliczu cyberprzemocy, nikomu nic nie mówiąc. Ta luka w komunikacji jest dramatyczna. Rodzice w zdecydowanej większości (63%) są przekonani, że ich dziecko nie doświadczyło cyberprzemocy, a 66% myśli, że dziecko zgłosi się do nich po pomoc, podczas gdy faktycznie robi to tylko 15% nastolatków.

Ryzykowne kontakty offline są również problemem. Co dziewiąty nastolatek (11%) zdecydował się na podjęcie bezpośrednich spotkań z nieznajomymi dorosłymi poznanymi w internecie. Co czwarty (28%) z nich nie poinformował o tym nikogo, a 95% rodziców nie ma świadomości takich spotkań.

Seksting, patostreamy i inicjacja w pornografii

Ryzykowność treści jest równie wysoka. Częściej niż co czwarty współczesny nastolatek (28%) otrzymał czyjeś nagie lub półnagie zdjęcia (37% w klasie 2 szkoły ponadpodstawowej), a do wysłania własnych przyznało się 5% młodzieży. Zjawisko to jest niemal niewidoczne dla rodziców, gdyż czterokrotnie rzadziej deklarują, że taki fakt mógł zaistnieć (tylko 7% opiekunów).

Patostreamy widziało co najmniej raz 22% nastolatków (częściej chłopcy), a w internetowym wyzwaniu (challenge’u) brało udział 26% badanych w ciągu ostatniego roku.

Średni wiek pierwszego kontaktu z treściami pornograficznymi to 11 lat i 3 miesiące. Łącznie 41% nastolatków miało kontakt z pornografią, a spośród nich co trzeci ogląda je regularnie. Mimo że 58% rodziców deklaruje kontrolę dostępu do takich treści, tylko 18% nastolatków potwierdza, że odczuwa skuteczny nadzór, co wskazuje na mit kontroli rodzicielskiej.

Problematyczne korzystanie z internetu

Kwestia Problemowego Użytkowania Internetu (PUI – Problematic Use of the Internet) dotyczy niemal co trzeciego nastolatka (31%) mającego trudność z rozstaniem się z telefonem, a łącznie 36% wykazuje wysoki lub bardzo wysoki poziom objawów PUI. Dziewczęta częściej niż chłopcy wykazują wysoki poziom problematycznego używania smartfona. Z tym zjawiskiem wiąże się multitasking cyfrowy. 58% nastolatków deklaruje częste korzystanie z internetu równolegle z innymi czynnościami, takimi jak jedzenie, zasypianie, nauka i oglądanie telewizji.

Deepfake i AI w oczach młodych

Raport pokazuje także niską świadomość w zakresie Deepfake – aż 63% badanych przyznało, że nie zna tego terminu. Z kolei 7 na 10 nastolatków (70%) miało już kontakt z narzędziami opartymi na Sztucznej Inteligencji (AI). Najpopularniejszy jest ChatGPT (53%), a AI pełni funkcję wspierającą edukację (48% używa jej do nauki, 40% do odrabiania prac domowych). Rodzice i w tym przypadku pozostają w niewiedzy: 43% uważa, że ich dzieci nie korzystają z AI. Obawy zawodowe są realne – 33% nastolatków obawia się, że AI wyeliminuje zawody, którymi są zainteresowani.

Sedno badania

Raport NASK ujawnia obraz nastolatków głęboko osadzonych w cyfrowym świecie, spędzających w sieci niemal pięć godzin dziennie i szybko przystosowujących się do nowych technologii, takich jak AI.

Kluczowym wnioskiem jest jednak istnienie znaczącej cyfrowej przepaści w świadomości i percepcji między młodzieżą a rodzicami. Nieświadomość opiekunów dotyczy czasu spędzanego online, skali korzystania z mediów społecznościowych oraz, co najgroźniejsze, doświadczeń z cyberprzemocą, ryzykownymi kontaktami offline i kontaktem z nieodpowiednimi treściami.

Aby zapewnić bezpieczeństwo i wspierać rozwój młodych ludzi, niezbędne jest zintensyfikowanie działań edukacyjnych i promowanie otwartej komunikacji, która pozwoli zmniejszyć przepaść między deklaracjami rodziców a rzeczywistymi doświadczeniami cyfrowego pokolenia.

Stawiamy na transparentność i profesjonalizm. Korzystamy ze zróżnicowanego finansowania, w tym z dotacji, aby budować silne media obywatelskie.

Fundamentem naszej wolności słowa pozostają jednak darowizny od Was. Wspólnie tworzymy rzetelne dziennikarstwo. Twoja wpłata to bezpośrednia inwestycja w prawdę i merytoryczną walkę z dezinformacją.

Zapisz się do newslettera

Bądź na bieżąco z naszymi działaniami! Zapisz się do newslettera, aby nie przegapić nadchodzących wydarzeń, nowych publikacji i ważnych ogłoszeń.


Hej! To też może Cię zainteresować!

Sprawa Jeffreya Epsteina to bez wątpienia jedna z największych i najbardziej mrocznych afer o podłożu pedofilskim w XXI wieku. Niezwykle trudno zamknąć ją w jednym segregatorze - akta sądowe zawierają ponad 1500 nazwisk, setki maili i nagrań, a nowe fakty wciąż są ujawniane przez Departament Sprawiedliwości USA. To nie tylko historia o handlu ludźmi w celach seksualnych.

W Parlamencie Europejskim doszło do głosowania, które wywołało falę komentarzy i kontrowersji, szczególnie w mediach społecznościowych polskich polityków. Przedmiotem sporu była poprawka zgłoszona przez grupę Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (ECR), która miała dodać do dokumentu zapis stwierdzający, że „tylko biologiczne kobiety mogą zajść w ciążę”. Poprawka ta została jednak odrzucona stosunkiem głosów 200 za do 233 przeciw, przy 107 głosach wstrzymujących się.

Nadzwyczajna Komisja do spraw Ochrony Zwierząt poparła projekt zakazujący używania fajerwerków. Podczas posiedzenia 10 lutego komisja rozpatrywała dwa projekty – Darii Gosek-Popiołek z Lewicy oraz Katarzyny Piekarskiej z KO – decydując, że wiodącym będzie projekt Katarzyny Piekarskiej. Zakłada on zmiany w ustawie o ochronie zwierząt oraz w ustawie o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego, a drugie czytanie nowelizacji może odbyć się jeszcze w tym tygodniu.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wydał przełomowy wyrok w precedensowej sprawie o naruszenie dóbr osobistych, uznając, że szkoła ma obowiązek respektowania tożsamości płciowej uczniów. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której osoba transpłciowa funkcjonuje w ramach odczuwanej tożsamości płciowej, ale nie przeszła jeszcze przez sądowe uzgodnienie płci.

Zapomnijcie o zamaskowanych szpiegach i tajnych spotkaniach. Współczesny rosyjski sabotaż w Europie wygląda zupełnie inaczej i jest przerażająco banalny. Jak wynika z najnowszego raportu opisanego przez „The New Yorker” i analizowanego przez serwis Demagog, rosyjskie służby zmieniły model działania.