między ekranem a rzeczywistością – jak młodzież korzysta z internetu
między ekranem a rzeczywistością – jak młodzież korzysta z internetu

Między ekranem a rzeczywistością – jak młodzież korzysta z internetu?

Między ekranem a rzeczywistością – jak młodzież korzysta z internetu?

Ile czasu dziennie spędzasz w internecie? Czy potrafisz się bez niego obejść? Czy wiesz, co twoje dziecko robi w sieci, gdy zamyka drzwi swojego pokoju? A może słyszałeś o zjawiskach takich jak seksting czy FOMO, ale nie do końca wiesz czym są?

Najnowsza edycja cyklicznego raportu NASK – Państwowego Instytutu Badawczego, zatytułowana „Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców – raport badawczy”, przedstawia, jak młodzi ludzie funkcjonują w internecie. Wyniki pokazują, że młodzież spędza bardzo dużo czasu online, a dorośli często postrzegają to w odmienny sposób.

Wczesne wejście w świat online

Wstęp do cyfrowego świata zaczyna się stosunkowo szybko. Cyfrowa niezależność rozpoczyna się wcześnie. Większość nastolatków otrzymuje pierwszy smartfon i komputer z dostępem do internetu w wieku 9–10 lat. Smartfon stał się podstawowym narzędziem dostępu do sieci, wskazywanym przez 93% badanych.

Z tym wczesnym wprowadzeniem do świata internetu wiąże się również czas spędzany online. Nastolatki są w internecie średnio 4 godz. i 59 minut w dni powszednie, a w weekendy 5 godz. i 16 minut. Intrygująca jest perspektywa rodziców, którzy zaniżają czas spędzany przez dzieci w sieci o  1 godz. i 28 minut.

Media społecznościowe

Stanowią one główny obszar aktywności młodych ludzi. Nastolatki posiadają średnio 6,5 konta i spędzają tam 3 godziny i 23 minuty dziennie. Dziewczęta korzystają z nich intensywniej, poświęcając im średnio 3 godziny i 49 minut. W tym obszarze przepaść między pokoleniami jest szczególnie widoczna, gdyż rodzice zaniżają skalę obecności swoich dzieci, szacując średnią liczbę kont na 3,42 i czas korzystania na 2 godziny i 6 minut.

Preferencje platformowe różnicują się ze względu na płeć. Dziewczęta wybierają Pinteresta, Instagram, Snapchata, TikToka i Messengera, chłopcy zaś eksplorują Discorda, YouTube i Twitcha. Niestety, intensywność korzystania ma negatywne konsekwencje. Około jedna trzecia (31%) uczniów przyznała, że co najmniej często zaniedbuje swoje zobowiązania szkolne z powodu aktywności na platformach społecznościowych.

Do pomocy w nauce uczniowie najchętniej wykorzystują Brainly.pl (58%), następnie YouTube (49%) i wyszukiwarkę Google (45%), przy czym popularność Wikipedii i Google spadła w porównaniu do lat 2018–2020

Cyberzagrożenia i ukryte ryzyka w sieci

Raport alarmuje o wysokiej skali cyberzagrożeń i braku świadomości rodziców. Częściej niż co czwarty badany (28%) zgłaszał kontakt z cyberatakiem (najczęściej włamania na konta), o czym rodzice mieli znacznie rzadziej świadomość (13%).

Jedynie 44% uczniów i uczennic nigdy nie doświadczyło przemocy w internecie. Najczęstsze formy cyberprzemocy to wyzywanie (29%), ośmieszanie (19%) i poniżanie (18%).

Co najbardziej niepokojące, aż 47% badanych nie podjęło żadnych działań w obliczu cyberprzemocy, nikomu nic nie mówiąc. Ta luka w komunikacji jest dramatyczna. Rodzice w zdecydowanej większości (63%) są przekonani, że ich dziecko nie doświadczyło cyberprzemocy, a 66% myśli, że dziecko zgłosi się do nich po pomoc, podczas gdy faktycznie robi to tylko 15% nastolatków.

Ryzykowne kontakty offline są również problemem. Co dziewiąty nastolatek (11%) zdecydował się na podjęcie bezpośrednich spotkań z nieznajomymi dorosłymi poznanymi w internecie. Co czwarty (28%) z nich nie poinformował o tym nikogo, a 95% rodziców nie ma świadomości takich spotkań.

Seksting, patostreamy i inicjacja w pornografii

Ryzykowność treści jest równie wysoka. Częściej niż co czwarty współczesny nastolatek (28%) otrzymał czyjeś nagie lub półnagie zdjęcia (37% w klasie 2 szkoły ponadpodstawowej), a do wysłania własnych przyznało się 5% młodzieży. Zjawisko to jest niemal niewidoczne dla rodziców, gdyż czterokrotnie rzadziej deklarują, że taki fakt mógł zaistnieć (tylko 7% opiekunów).

Patostreamy widziało co najmniej raz 22% nastolatków (częściej chłopcy), a w internetowym wyzwaniu (challenge’u) brało udział 26% badanych w ciągu ostatniego roku.

Średni wiek pierwszego kontaktu z treściami pornograficznymi to 11 lat i 3 miesiące. Łącznie 41% nastolatków miało kontakt z pornografią, a spośród nich co trzeci ogląda je regularnie. Mimo że 58% rodziców deklaruje kontrolę dostępu do takich treści, tylko 18% nastolatków potwierdza, że odczuwa skuteczny nadzór, co wskazuje na mit kontroli rodzicielskiej.

Problematyczne korzystanie z internetu

Kwestia Problemowego Użytkowania Internetu (PUI – Problematic Use of the Internet) dotyczy niemal co trzeciego nastolatka (31%) mającego trudność z rozstaniem się z telefonem, a łącznie 36% wykazuje wysoki lub bardzo wysoki poziom objawów PUI. Dziewczęta częściej niż chłopcy wykazują wysoki poziom problematycznego używania smartfona. Z tym zjawiskiem wiąże się multitasking cyfrowy. 58% nastolatków deklaruje częste korzystanie z internetu równolegle z innymi czynnościami, takimi jak jedzenie, zasypianie, nauka i oglądanie telewizji.

Deepfake i AI w oczach młodych

Raport pokazuje także niską świadomość w zakresie Deepfake – aż 63% badanych przyznało, że nie zna tego terminu. Z kolei 7 na 10 nastolatków (70%) miało już kontakt z narzędziami opartymi na Sztucznej Inteligencji (AI). Najpopularniejszy jest ChatGPT (53%), a AI pełni funkcję wspierającą edukację (48% używa jej do nauki, 40% do odrabiania prac domowych). Rodzice i w tym przypadku pozostają w niewiedzy: 43% uważa, że ich dzieci nie korzystają z AI. Obawy zawodowe są realne – 33% nastolatków obawia się, że AI wyeliminuje zawody, którymi są zainteresowani.

Sedno badania

Raport NASK ujawnia obraz nastolatków głęboko osadzonych w cyfrowym świecie, spędzających w sieci niemal pięć godzin dziennie i szybko przystosowujących się do nowych technologii, takich jak AI.

Kluczowym wnioskiem jest jednak istnienie znaczącej cyfrowej przepaści w świadomości i percepcji między młodzieżą a rodzicami. Nieświadomość opiekunów dotyczy czasu spędzanego online, skali korzystania z mediów społecznościowych oraz, co najgroźniejsze, doświadczeń z cyberprzemocą, ryzykownymi kontaktami offline i kontaktem z nieodpowiednimi treściami.

Aby zapewnić bezpieczeństwo i wspierać rozwój młodych ludzi, niezbędne jest zintensyfikowanie działań edukacyjnych i promowanie otwartej komunikacji, która pozwoli zmniejszyć przepaść między deklaracjami rodziców a rzeczywistymi doświadczeniami cyfrowego pokolenia.

Stawiamy na transparentność i profesjonalizm. Korzystamy ze zróżnicowanego finansowania, w tym z dotacji, aby budować silne media obywatelskie.

Fundamentem naszej wolności słowa pozostają jednak darowizny od Was. Wspólnie tworzymy rzetelne dziennikarstwo. Twoja wpłata to bezpośrednia inwestycja w prawdę i merytoryczną walkę z dezinformacją.

Hej! To też może Cię zainteresować!

Przed siedzibą Parlamentu Europejskiego w Strasburgu trwa dwudniowa manifestacja rolników, zorganizowana w odpowiedzi na podpisanie porozumienia handlowego między Unią Europejską a krajami Mercosur. W stolicy Alzacji zgromadziły się tysiące producentów rolnych, w tym liczna delegacja z Polski, a także przedstawiciele z Francji, Niemiec, Czech czy Grecji. Protestujący, którzy zablokowali okoliczne ulice setkami traktorów, domagają się wstrzymania wejścia w życie przepisów ułatwiających wymianę towarową z Ameryką Południową.

Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę budżetową na rok 2026, kończąc kilkudniowe spekulacje dotyczące jego decyzji. Dokument, przyjęty przez Sejm z poprawkami Senatu 10 stycznia, został jednocześnie skierowany do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. Głowa państwa argumentowała swoją decyzję chęcią zachowania stabilności i przewidywalności funkcjonowania państwa, zaznaczając przy tym, że brak podpisu nie rozwiązałby bieżących problemów politycznych.

Przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa zapowiedział zwołanie nadzwyczajnego szczytu unijnych przywódców w reakcji na ostatnie deklaracje Donalda Trumpa dotyczące Grenlandii. Powodem mobilizacji Brukseli są zapowiedzi prezydenta USA o nałożeniu ceł na kraje europejskie (m.in. Danię, Francję i Niemcy), które utrzymują obecność wojskową na wyspie. Trump argumentuje, że przejęcie kontroli nad Grenlandią jest kluczowe dla bezpieczeństwa narodowego USA, by zapobiec ewentualnym wpływom Rosji i Chin w tym regionie.

Biały Dom potwierdził, że zapowiedziane przez państwa europejskie ćwiczenia wojskowe na Grenlandii nie wpłyną na plany administracji Donalda Trumpa dotyczące pozyskania wyspy. Rzeczniczka prasowa, Karoline Leavitt, zadeklarowała, że priorytety prezydenta pozostają niezmienne, a dążenie do przejęcia terytorium jest motywowane interesem bezpieczeństwa narodowego USA. Zapowiedziano jednocześnie, że dialog techniczny w tej sprawie będzie kontynuowany w ramach specjalnych grup roboczych, spotykających się regularnie co dwa lub trzy tygodnie.

W miastach występuje roztapiający się śnieg i mróz na chodnikach, a na politycznej scenie panuje burza z gradem. Na językach pojawiła się Polska2050, która jako drogę do zwycięstwa w przyszłorocznych wyborach parlamentarnych obrała ścieżkę: zróbmy wewnętrzną reformę, nie przygotowując się technicznie.

Rzecznik Kremla, Dmitrij Pieskow, oficjalnie potwierdził stanowisko Rosji, uznające Grenlandię za integralną część Królestwa Danii. Komentując rosnące napięcie wokół wyspy, określił obecną sytuację jako bezprecedensową z punktu widzenia prawa międzynarodowego. Deklaracja ta jest odpowiedzią na postulaty prezydenta USA Donalda Trumpa dotyczące przejęcia kontroli nad tym terytorium, co Pieskow ocenił jako działanie wykraczające poza standardowe ramy dyplomatyczne.

Polska administracja poinformowała o udaremnieniu grudniowych prób cyberataku na krajową sieć energetyczną. Celem działań dywersyjnych były lokalne jednostki, w tym dwie elektrociepłownie oraz systemy zarządzania energią z odnawialnych źródeł (OZE). Według oficjalnych komunikatów rządowych, dzięki sprawnej reakcji służb i systemów zabezpieczających, infrastruktura krytyczna nie została naruszona, a ryzyko wystąpienia przerw w dostawach energii (blackoutu) zostało całkowicie wyeliminowane.

W wywiadzie dla agencji Reuters prezydent Donald Trump przedstawił swoją ocenę sytuacji na froncie ukraińskim, wskazując na gotowość Władimira Putina do podjęcia rozmów pokojowych. Według amerykańskiego przywódcy głównym wyzwaniem w procesie dyplomatycznym pozostaje obecnie stanowisko Wołodymyra Zełenskiego. Trump zaznaczył, że doprowadzenie do porozumienia będzie wymagało przekonania ukraińskiego prezydenta do udziału w negocjacjach, jednocześnie oceniając, że Ukraina wykazuje obecnie mniejszą skłonność do kompromisu niż strona rosyjska.

Incydent w Szkole Podstawowej w Kielnie błyskawicznie stał się tematem debaty. Do zdarzenia miało dojść 15 grudnia 2025 r. podczas lekcji języka angielskiego. W centrum medialnych wpisów stanęła nauczycielka, oskarżona o wyrzucenie krzyża do śmieci. Kobieta jednak przerwała milczenie, tłumacząc, że padła ofiarą manipulacji, a spór o wiarę został sztucznie wywołany wokół „zabawki”. Zobaczmy jak łatwo szkolny incydent może stać się narzędziem w politycznej walce.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zapowiedział, że we wtorek ustawa budżetowa na 2026 rok zostanie oficjalnie przekazana do Kancelarii Prezydenta. Od tego momentu Karol Nawrocki będzie miał siedem dni na podjęcie decyzji o jej przyszłości. Choć w przypadku budżetu głowie państwa nie przysługuje prawo weta, prezydent może skierować dokument do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej. Przedstawiciele Kancelarii Prezydenta, w tym Zbigniew Bogucki, potwierdzają, że trwają szczegółowe analizy przepisów, a ostateczna decyzja w tej sprawie jeszcze nie zapadła.