Efekt Kuleszowa (Kuleshov Effect; Effetto Kuleshov) – eksperyment przeprowadzony w latach 20. przez radzieckiego reżysera Lwa Kuleshova. Miał on pokazać sensotwórcze (nadające sens) znaczenie montażu filmowego.
Doświadczenie polega na montażu naprzemiennie nieruchomej twarzy aktora z kolejno: talerzem zupy, dziewczynką leżącą w trumnie i uśmiechniętą kobietą. Osoby oglądające sceny widzą to, co chcą widzieć – jest to manipulacja naszego mózgu. Widzowie przypisują odczucia, emocje wciąż niezmiennej twarzy aktora. Widzą kolejno: głód, rozpacz i smutek, czułość i pogodę, radość, nawet spełnienie.
Eksperyment doprowadził Koleshova do wniosku, że odbiorca nadaje znaczenie ujęciom filmowym nie w izolacji, ale w połączeniu z ujęciami poprzedzającymi i następującymi po nich. Pokazuje jak łatwo jest manipulować naszym umysłem, a właściwie to on sam przypisuje najłatwiejsze przypuszczenia odnośnie sytuacji, widzianych obrazów.
Link do doświadczenia: https://www.youtube.com/watch?v=_gGl3LJ7vHc
Efekt Kuleszowa jest wykorzystywany w różnych dziedzinach naszego życia. Możemy go zauważyć w reklamach telewizyjnych lub filmach. Mamy z nim styczność na co dzień. W kwestii filmowej, reżyserzy mogą wykorzystać efekt, aby zmylić widza, nie zdradzać dalszej fabuły, czy zachęcić do dalszego oglądania. Na przykład na początku filmu widzimy zdarzenia, które tak naprawdę będą miały miejsce pod jego koniec. Zabieg taki nazywamy retrospekcją. Jest to wtedy połączenie tych dwóch chwytów.
Przedsiębiorcy natomiast wykorzystują to doświadczenie w niemalże każdej reklamie telewizyjnej. Jest bardzo popularny, nie wymaga dużej ilości montażu jak i skuteczny na odbiorców. Na przykład widzimy obraz soczystych, świeżych owoców w idealnych ujęciach kamery, a następnie kadr z uśmiechniętą kobietą. Nasz mózg sam dopowiada to, czego tak naprawdę nie ma. Podświadomie myślimy, że kobieta odczuwa głód, ochotę na owoce i zapewne zaraz je zje. Jak to wpływa na odbiorców? Są przekonani, że owoce w sklepie też będą takie świeże i soczyste oraz na widok realnych owoców przypominamy sobie obrazy z reklamy, a dokładnie to, że były tam przedstawione jako idealne i smaczne plus, że kobieta miała na nie ochotę, więc my sami też nabieramy na nie ochoty. Podwójny bodziec. Nasz mózg został oszukany, a właściwie on sam nas oszukał.
W rzeczywistości można by argumentować, że memy, które widzimy w mediach społecznościowych i w Internecie, są efektem Kuleszowa.Kiedy tworzysz memy, w zasadzie bierzesz treści, które zostały stworzone w jednym celu i znaczeniu i przypisujesz im nowy cel i znaczenie, często dla efektu komediowego.
