W okresie świąt Bożego Narodzenia często obserwuje się wzrost zapotrzebowania na różne formy pomocy. Hojność pojawiająca się w tym okresie to jedna z najpiękniejszych tradycji związanych ze świętami. Cecha ta jest uniwersalna i przekracza granice kultur, religii i systemów społecznych. Ludzie na całym świecie angażują się w różne formy pomocy, co wynika z ich głębokiego poczucia solidarności, empatii i chęci niesienia radości innym. Jest to związane z wieloma czynnikami społecznymi, ekonomicznymi i emocjonalnymi.
Wzrost wydatków
Święta są czasem wzmożonego konsumpcjonizmu. Sprawia to, że osoby zmagające się z problemami finansowymi często odczuwają dodatkową presję. Może to prowadzić do większej liczby próśb o pomoc materialną, np. o zakup żywności, ubrań czy zabawek dla dzieci. Dla rodzin o ograniczonym budżecie święta mogą stać się źródłem stresu i frustracji. W takich sytuacjach osoby te zwracają się o pomoc do:
- Banków żywności – które dystrybuują produkty spożywcze, zwłaszcza dla rodzin wielodzietnych i seniorów.
- Fundacji i organizacji lokalnych – oferujących zapomogi finansowe lub paczki świąteczne. W Polsce są to np.: Caritas, Szlachetna Paczka, czy zbiórki parafialne.
- Programów socjalnych – takich jak dodatki świąteczne lub bony, które są rozdawane przez lokalne samorządy.
Akcje charytatywne
W okresie przedświątecznym organizacje charytatywne, szkoły i kościoły często organizują zbiórki żywności, odzieży czy funduszy. Z jednej strony jest to odpowiedź na rosnące potrzeby, z drugiej zaś świadczy to o zwiększonej świadomości ludzi na temat problemów innych w tym czasie.
- Szlachetna Paczka – gromadzi wsparcie materialne dla konkretnych rodzin, uwzględniając ich indywidualne potrzeby, np. odzież, AGD, a nawet opłaty za ogrzewanie.
- Wigilie dla potrzebujących – organizowane np. przez fundację Brata Alberta lub Jadłodajnię św. Brata Alberta. Uczestnicy otrzymują ciepły posiłek, paczki świąteczne i wsparcie psychologiczne.
- Zbiórki w supermarketach – w których klienci mogą przekazać produkty żywnościowe dla banków żywności lub lokalnych organizacji.
Samotność i potrzeba wsparcia emocjonalnego
Boże Narodzenie jest często postrzegane jako czas spędzany z rodziną i bliskimi. Osoby samotne lub przeżywające trudności emocjonalne mogą odczuwać silniejsze poczucie wyalienowania, co prowadzić może do wzrostu zapotrzebowania na wsparcie psychologiczne i społecznościowe.
- Telefon Zaufania dla Seniorów – oferuje wspierające rozmowy i porady psychologiczne.
- Akcje odwiedzinowe – np. młodzież szkolna lub wolontariusze odwiedzają domy seniorów, dostarczając paczki świąteczne i spędzając czas z mieszkańcami.
- Wigilie społeczne – gromadzą osamotnione osoby na wspólnym posiłku, często z udziałem wolontariuszy i lokalnych społeczności.
Pomoc w postaci żywności i ciepłych posiłków
Wiele organizacji oferuje w trakcie świąt posiłki dla osób w trudnej sytuacji materialnej lub w kryzysie bezdomności. Liczba osób korzystających z takich inicjatyw zwykle zwrasta, zwłaszcza w chłodniejszych miesiącach.
- Jadłodajnie – oferują nie tylko wigilijne potrawy, ale także gorącą herbatę, koce czy odzież.
- Streetworking – są to specjalne zespoły, które odwiedzają osoby bezdomne w ich miejscach pobytu, dostarczając im jedzenie i inne potrzebne przedmioty.
- Programy żywnościowe – są finansowane przez Unię Europejską lub krajowe instytucje, które są intensyfikowane w grudniu.
Zbiórki na cele zdrowotne i specjalne potrzeby
Okres świąteczny jest też czasem większej liczby kampanii crowdfundingowych lub akcji skierowanych na indywidualne przypadki – np. zbiórki na leczenie, rehabilitację czy inne pilne potrzeby.
- Siepomaga i inne platformy – oferują możliwość wsparcia indywidualnych zbiórek na leczenie, operacje czy rehabilitacje dzieci i dorosłych.
- Zbiórki parafialne – organizowane na rzecz osób przewlekle chorych lub potrzebujących pomocy w leczeniu.
- Pomoc dla dzieci – szczególnie popularne są akcje takie jak „Pusta choinka” czy zbiórki na prezenty dla dzieci w domach dziecka.
Statystyki
Najnowszy sondaż dobroczynności przeprowadzony przez Fundację Świętego Mikołaja oraz agencję IMAS International dostarcza interesujących informacji na temat postaw Polaków wobec pomagania w okresie grudniowym. Wyniki wskazują, że:
65% Polaków myśli o potrzebach innych ludzi w grudniu – to ponad połowa społeczeństwa, która w okresie przedświątecznym wykazuje większą wrażliwość na sytuację osób potrzebujących. Wzrost ten jest zauważalny, co może sugerować, że kampanie charytatywne oraz medialne przypomnienia skutecznie budują świadomość społeczną.
40% Polaków jako główną motywację do niesienia pomocy wskazuje satysfakcję i radość, jakie czerpią z dzielenia się z innymi. Wynika to z rosnącej potrzeby budowania relacji międzyludzkich oraz satysfakcji płynącej z „bycia częścią czegoś większego”. Odnotowano tu wzrost o 9 punktów procentowych w porównaniu do 2023 roku, co świadczy o umacnianiu się postawy altruistycznej w społeczeństwie.
Co możemy zrobić, aby pomagać nie tylko w okresie świątecznym?
Budować świadomość społeczną
Ludzie często angażują się w pomoc w święta, ponieważ są bombardowani informacjami o potrzebujących. Dlatego warto rozszerzyć ten mechanizm na cały rok poprzez:
- Edukację – organizowanie kampanii informacyjnych uświadamiających, że potrzeby ludzi istnieją nie tylko w grudniu. Warto pokazywać historie osób, które potrzebują wsparcia w innych miesiącach.
- Promowanie idei regularnego wsparcia – zachęcanie do angażowania się w pomoc cyklicznie, np. comiesięczne darowizny, stałe wolontariaty czy wspieranie akcji charytatywnych przez cały rok.
Systematyczne programy pomocy
Tworzenie stałych, łatwo dostępnych form wsparcia takich jak:
- Abonamenty dobroczynne – np. programy, w których ludzie mogą wpłacać małe, stałe kwoty na rzecz wybranej organizacji.
- Długoterminowe akcje wolontariackie – np. mentoring młodzieży, pomoc seniorom w zakupach czy działania na rzecz środowiska.
- Przypomnienia o pomocy – regularne akcje organizowane przez firmy, szkoły czy społeczności lokalne, które przypominają ludziom o potrzebie pomagania przez cały rok.
Normalizowanie drobnych gestów
Pomoc nie zawsze musi oznaczać duże zaangażowanie, dlatego zachęcanie do codziennych drobnych działań może zmienić perspektywę:
- Promowanie życzliwości w codzienności – np. ustępowanie miejsca, pomoc sąsiadom czy wsparcie lokalnych przedsiębiorców.
- Widoczność małych gestów – w mediach społecznościowych można promować historie osób, które regularnie pomagają na małą skalę, pokazując, jak duży efekt mają takie działania.
Wzmacnianie empatii przez edukację
Już od najmłodszych lat można uczyć ludzi wrażliwości na potrzeby innych poprzez:
- Lekcje empatii w szkołach – warsztaty i zajęcia uświadamiające dzieciom i młodzieży problemy społeczne oraz uczące ich, jak można pomóc.
- Rodzinne tradycje pomagania – wprowadzanie zwyczaju angażowania się w działania dobroczynne jako część rodzinnego życia.
Zachęty i nagrody
Niektórzy ludzie potrzebują dodatkowej motywacji do zaangażowania się w pomoc:
- Pracodawcy wspierający pomoc – mogą oni zaoferować pracownikom dodatkowe dni wolne na wolontariat czy też pochwalać ich zaangażowanie.
- Programy lojalnościowe dla dobroczyńców – wybranymi taktykami mogą być zniżki czy specjalne benefity dla osób wspierających organizacje charytatywne.
Pokazywanie efektów pomocy
Ludzie są bardziej skłonni do pomagania, gdy widzą namacalne rezultaty:
- Raporty i historie sukcesu – organizacje charytatywne mogą regularnie informować darczyńców o tym, jak ich wsparcie zmienia życie innych.
- Transparentność – pokazywanie, jak są wykorzystywane środki i kto konkretnie z nich korzysta.
Tworzenie wspólnot pomagania
Ludzie chętniej pomagają, gdy czują, że robią to razem z innymi:
- Grupy wsparcia – organizowanie lokalnych grup, które wspólnie realizują projekty pomocowe.
- Media społecznościowe – tworzenie przestrzeni online, gdzie ludzie mogą dzielić się pomysłami na pomoc i wzajemnie się inspirować.
Zachęcanie do pomocy przez cały rok wymaga zmiany kulturowej, a zarazem indywidualnego podejścia do idei hojności. Święta mogą być świetnym punktem wyjścia, jednakże tylko poprzez edukację, widoczność efektów i ułatwianie regularnego wsparcia, można sprawić, że ludzie będą bardziej skłonni angażować się w dobroczynność na co dzień.
Zatem pamiętajmy, że warto pomagać, nie tylko od święta.
