Nie tylko w okresie świątecznym mamy do czynienia z dużą ilością zmarnowanego jedzenia. Jest to globalny problem społeczny, ekologiczny i ekonomiczny. Jednakże w tym okresie problem się natęża. Setki potraw i innych pyszności trafia na śmietnik. Co roku słyszymy „zostaw to na święta, a później zjedz bo się zepsuje”.
Jak ograniczyć marnowanie żywności?
Ograniczanie marnowania żywności wymaga świadomego podejścia. Kluczowe jest planowanie zakupów, czyli tworzenie list i kupowanie jedynie potrzebnych produktów. Właściwe przechowywanie żywności, z wykorzystaniem lodówki i zamrażarki, pozwala przedłużyć jej świeżość. Warto również kreatywnie wykorzystywać resztki, przygotowując z nich nowe potrawy. Nadmiar jedzenia można przekazywać organizacjom charytatywnym, by wspierać osoby potrzebujące. Ważne jest także zrozumienie etykiet na produktach spożywczych i umiejętność odróżniania dat „najlepiej spożyć przed” od „należy spożyć do”.
Skutki marnowania żywności
Marnowanie żywności ma wielowymiarowe skutki. Po stronie ekologicznej rozkładające się jedzenie emituje gazy cieplarniane, takie jak metan, co nasila zmiany klimatyczne. Społecznie problem jest równie dotkliwy – podczas gdy miliony ton jedzenia trafiają do kosza, wiele osób na świecie cierpi z powodu głodu. Z kolei ekonomicznie straty ponoszą zarówno gospodarstwa domowe, jak i producenci, co przekłada się na marnowanie zasobów finansowych.
Statystyki
W Polsce każdego roku marnuje się 4,8 miliona ton żywności, z czego konsumenci odpowiadają za 60% całości wyrzucanego jedzenia.
Zgodnie z raportem „Nie Marnuj Jedzenia 2023” Federacji Polskich Banków Żywności aż 56% ankietowanych przyznała się do marnowania żywności w swoich domach. W koszach znalazły się takie produkty jak pieczywo, owoce, warzywa i wędliny.
Kampanie
W wielu krajach, w tym w Polsce, funkcjonują kampanie takie jak „Nie marnuję” czy Banki Żywności, które zbierają nadwyżki żywności od sklepów i restauracji, aby przekazać je potrzebującym.
Kampania „Nie marnuję” to ogólnopolska inicjatywa społeczna zainicjowana przez Federację Polskich Banków Żywności. Jej działania obejmują warsztaty kulinarne, które uczą jak maksymalnie wykorzystywać produkty spożywcze, a także prowadzone są akcje informacyjne w mediach społecznościowych oraz współprace z influencerami i ekspertami kulinarnymi. W ramach kampanii publikowane są również materiały edukacyjne i praktyczne poradniki, które promują niemarnowanie żywności.
Federacja Polskich Banków Żywności to sieć 31 organizacji działających w całej Polsce od 1997 roku, których celem jest ratowanie żywności przed zmarnowaniem. Pozyskują produkty spożywcze od producentów, rolników, sieci handlowych i dystrybutorów, a następnie przekazują je organizacjom pomocowym i osobom potrzebującym. Szczególną rolę odgrywają cykliczne zbiórki żywności w sklepach, organizowane głównie przed świętami Bożego Narodzenia i Wielkanocy. Dzięki programowi PEAD/FEAD (Program Operacyjny Pomoc Żywnościowa) Federacja wspiera osoby najbardziej potrzebujące. Dodatkowo prowadzi programy edukacyjne w szkołach i przedszkolach, ucząc dzieci i młodzież odpowiedzialnego podejścia do żywności.
Dodatkowe inicjatywy:
Coroczna akcja „Świąteczna Zbiórka Żywności”, organizowana przez Banki Żywności, ma na celu wsparcie potrzebujących w okresie przedświątecznym. Program „Podziel się Posiłkiem” koncentruje się na zbieraniu żywności dla niedożywionych dzieci, zapewniając im niezbędne wsparcie. Inicjatywa „EkoMisja Nie Marnuję” to program edukacyjny skierowany do szkół, którego celem jest promowanie odpowiedzialnego podejścia do żywności wśród młodzieży. Z kolei ruch „Zero Waste” popularyzuje styl życia oparty na niemarnowaniu, skupiając się na minimalizowaniu odpadów i świadomej konsumpcji.
Aplikacje
Istnieje wiele aplikacji, które pomagają w ograniczeniu marnowania jedzenia poprzez zarządzanie zakupami, monitorowanie dat ważności produktów lub dzielenie się nadmiarem jedzenia z innymi.
Przykłady takich aplikacji:
- Too Good to Go
- Olio
- Foodsi
- Lista zakupów – Bring!
- NoWaste
- Yummmie
- Kitche
Edukacja i świadomość
Kluczem do zmniejszenia problemu marnowania żywności jest edukacja wszystkich członków rodziny i budowanie świadomości od najmłodszych lat.
Jak rozmawiać o niemarnowaniu żywności:
- Rozpocznij rozmowę w pozytywny sposób, skupiając się na korzyściach, a nie na krytyce obecnych zachowań. Wytłumacz, że mniejsze marnowanie to nie tylko oszczędności, ale też troska o środowisko i innych ludzi.
- Zaproponuj wspólne planowanie świątecznego menu (warto robić to też przy większych imprezach), uwzględniając realne potrzeby i preferencje wszystkich domowników. To dobry moment na dyskusję o tym, ile jedzenia naprawdę potrzebujemy.
- Podziel się konkretnymi przykładami i statystykami dotyczącymi marnowania żywności, aby uświadomić o skali problemu. Pokaż, jak małe zmiany w codziennych nawykach mogą przynieść znaczące rezultaty.
Problem marnowania żywności to wyzwanie, które wymaga wspólnych działań konsumentów, producentów i rządów. Każdy z nas może wnieść swój wkład poprzez świadome zakupy, odpowiednie przechowywanie i dzielenie się nadmiarem jedzenia. Święta mogą być czasem radości i dzielenia się, a nie nadmiaru i marnotrawstwa.
