fot. Wiktor Chęciński / Fundacja Kaczuchy Dziennikarskie
Dziś, 26 września, o godzinie 10:00, ruch obywatelskiego oporu Ostatnie Pokolenie rozpoczął zapowiedzianą okupację Sejmu. Ruch ten buduje silny, ponadpolityczny i masowy front, który, jak deklaruje, weźmie odpowiedzialność za kraj i dokona realnej zmiany w Polsce.
Świat zmierza do piekła – dlaczego podjęli akcję?
Ostatnie Pokolenie, określające się jako alternatywa dla świata elit i skrajnej prawicy, twierdzi, że świat, który kochamy, rozpada się na naszych oczach. Kluczową motywacją do działania jest zbliżająca się zapaść klimatyczna, która co roku zabija ludzi, niszczy domy i odbiera poczucie bezpieczeństwa. Zmiany klimatyczne stanowią egzystencjalne zagrożenie dla Państwa Polskiego i Narodu, a w Polsce tempo ocieplenia klimatu dwukrotnie przekracza średnią globalną.
Aktywiści podkreślają, że elity, aby utrzymać władzę w obliczu buntu społeczeństwa, dokonują kolejnych ludobójstw, strzelają do ludzi na granicach i wspierają faszystów. Zmiany klimatyczne napędzają faszyzm, ludobójstwo i nienawiść do mniejszości. Elity te realizują swoje „hiperemisyjne hobby”, woląc budować ekskluzywne schrony (jak Zuckerberg) lub snuć mrzonki o emigracji na Marsa (jak Musk), nie zwracając uwagi na 99% społeczeństwa. Ruch krytykuje elity, że „szykują nam kolejną Gazę”.
Ponadto, Ostatnie Pokolenie wskazuje na dwa systemowe problemy społeczne wynikające z niesprawiedliwej transformacji po 1989 roku – wykluczenie transportowe oraz zapaść polskiej kolei towarowej. Niesprawiedliwa transformacja doprowadziła do upadku kolei i PKS-u, pozostawiając miliony Polek i Polaków na wsiach i w Polsce powiatowej bez godnego transportu. Obecnie kilkanaście milionów osób dotkniętych jest wykluczeniem transportowym. Brak transportu ogranicza szanse edukacyjne i rozwojowe młodzieży oraz utrudnia dorosłym i seniorom dostęp do pracy, usług publicznych i opieki zdrowotnej.
Cel i postulaty – odebrać bogaczom władzę
Głównym celem Ostatniego Pokolenia jest odebranie bogaczom władzy i budowanie świata bezpieczeństwa, wolności i solidarnego dbania o wspólnotę. Chcą świata, w którym młodzi ludzie nie są niewolnikami korporacji, ale mają czas na życie i bliskich. Walczą o świat, w którym jedzenie, mieszkanie i transport są oczywistym prawem każdego, a nie towarem, o który trzeba walczyć.
W interesie mieszkańców miast i wsi Polski powiatowej Ostatnie Pokolenie domaga się od rządu zadeklarowania realizacji dwóch kluczowych postulatów:
- Skokowe zwiększenie inwestycji w kolej i komunikację zbiorową poprzez przekazanie 100% środków z budowy nowych dróg ekspresowych i autostrad na regionalne i lokalne połączenia kolejowe i autobusowe, poczynając od 2025 roku.
- Stworzenie wspólnego biletu miesięcznego za 50 zł na transport regionalny w całym kraju, wraz z jednolitym systemem honorowania biletów.
Ruch zaznacza, że to tylko pierwszy krok, a kluczowym warunkiem jest natychmiastowe wzięcie pod obrady ich projektu ustawy.
Lex Ostatnie Pokolenie – trzy filary zmiany systemowej
Projekt ustawy promowany przez ruch ma oficjalną nazwę: „o odbudowie polskiej kolei i transportu autobusowego oraz o ratowaniu miejsc pracy na kolei towarowej”. Ostatnie Pokolenie zapewnia, że ustawa ta walczy z wykluczeniem, ratuje miejsca pracy i zawraca Polskę z drogi klimatycznego samobójstwa. W uzasadnieniu projektu wskazano, że Polska potrzebuje sprawiedliwej transformacji transportowej, która jest szansą na rozwój i wzmocnienie pozycji kraju oraz naprawienie błędów niesprawiedliwej transformacji po 1989 r..
Projekt ten składa się z trzech systemowych komponentów, które łączą walkę z kryzysem klimatycznym z rozwiązaniami prospołecznymi i wzmocnieniem bezpieczeństwa narodowego:
1. Polski Bilet Powszechny im. Juliana Eberhardta (Bilet za 50 zł)
Ustawa wprowadza Polski Bilet Powszechny im. Juliana Eberhardta (na cześć pierwszego Ministra Kolei Żelaznych w II RP, który scalał kolej po zaborach). Bilet jest ważny przez 30 dni w całym publicznym transporcie zbiorowym w Polsce, na obszarze całego kraju, z wyjątkiem przewozów międzywojewódzkich i międzynarodowych. Bilet ten kosztuje 50,00 zł. Ideą jest uznanie transportu publicznego za prawo człowieka.
Bilet ma ułatwić dostęp do transportu publicznego zwłaszcza osobom dotkniętym skrajnym lub relatywnym ubóstwem (od 2,5 mln do 4,7 mln osób). Projekt ustawy przewiduje, że koszty związane z rekompensatą dla przewoźników za ten bilet (szacowane na 4,76–5,2 mld zł rocznie) zostaną w całości pokryte przez nowe środki zasilające Fundusz Autobusowy i Fundusz Kolejowy. Wprowadzenie biletu będzie wspierane przez aplikację mObywatel, która ma umożliwić jego sprzedaż i kontrolę.
2. Sprawiedliwa Transformacja Transportowa
Ustawa ma zapewnić bardziej sprawiedliwy podział publicznych środków, przekierowując fundusze z autostrad i dróg ekspresowych na drogi lokalne, regionalne przewozy kolejowe i autobusowe, w tym także na linie kolejowe o znaczeniu obronnym.
Jako przykład, zgodnie z projektem, opłata paliwowa, która dotychczas stanowiła przychód Krajowego Funduszu Drogowego, ma być dzielona w następujący sposób:
- 50% kwoty opłaty paliwowej ma stanowić przychód Funduszu Autobusowego.
- 30% ma trafiać do Funduszu Kolejowego z przeznaczeniem na rozwój wojewódzkich przewozów pasażerskich.
- 15% ma być przeznaczone na wsparcie kolei towarowej, w tym infrastrukturę wspierającą przewozy towarowe.
- 5% ma finansować zadania w zakresie linii kolejowych o znaczeniu obronnym.
Kolej towarowa jest obecnie w zapaści i traci tysiące miejsc pracy, co jest sprzeczne z interesem państwa, ponieważ kolej jest kluczowa dla bezpieczeństwa narodowego i transformacji energetycznej. Ustawa proponuje szereg instrumentów mających na celu zapewnienie równych zasad konkurencji na rynku transportowym.
Projekt przewiduje:
Uczciwe opłaty dla najcięższych TIR-ów: Wprowadzenie zróżnicowanych stawek opłaty elektronicznej (od 2,00 zł do 4,00 zł) dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 30 ton, pobieranych na wszystkich drogach ekspresowych i autostradach.
Obniżenie opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej: Jednostkowa stawka opłaty podstawowej za przewozy towarowe nie może być wyższa niż 0,70 zł.
Ograniczenia dla transportu ciężarowego:
- Wprowadzenie limitów długości tras (od 50 do 170 km, w zależności od masy) dla najcięższych TIR-ów w każdy wtorek, czwartek i sobotę.
- Wprowadzenie całkowitego zakazu ruchu dla pojazdów powyżej 30 ton w każdą niedzielę na obszarze całego kraju (z wyłączeniem służb i transportu wyjątkowego).
Wstrzymanie zwolnień grupowych: Przewoźnik kolejowy, którego przeważający rodzaj działalności stanowią przewozy towarowe, nie może dokonywać zwolnień grupowych przez trzy lata od wejścia w życie ustawy.
Program „Terminal Intermodalny w Każdym Powiecie do 2030 r.”: Ustanowienie wieloletniego programu mającego na celu integrację przewozów towarowych z innymi środkami transportu, z celem osiągnięcia 25% wolumenu towarów przewożonych koleją do 2030 r. oraz 50% do 2035 r..
Ostatnie Pokolenie podkreśla, że jest to kluczowy moment, aby dać Polsce i Europie prospołeczną alternatywę i zatrzymać faszyzm, walcząc do zwycięstwa o bezpieczeństwo, wolność i stabilną przyszłość dla wszystkich.
