Fundacja Kaczuchy Dziennikarskie

jak rozpoznać czy jesteś w upside down informacyjnym
jak rozpoznać czy jesteś w upside down informacyjnym

Jak rozpoznać czy jesteś w Upside Down informacyjnym?

Jak rozpoznać czy jesteś w Upside Down informacyjnym?

W grudniu fani serialu „Stranger Things” z niecierpliwością czekają na kolejną porcję odcinków ostatniego sezonu. Produkcja słusznie zdecydowała się rozłożyć premiery na trzy daty. Dzięki temu umiejętnie manipuluje uwagą widza, który niemal przebiera nóżkami, czekając na powiadomienie o nowych odcinkach już dostępnych w jego kraju.

„Stranger Things” towarzyszy mi od kilku lat. Dopiero dorastając człowiek uświadamia sobie, jak wiele ukrytych warstw kryje ta produkcja. Nie chodzi tylko o równolegle istniejącą kopię miasta Hawkins, znajdującą się w destrukcyjnych ciemnościach, ani wyłącznie o walkę z pochodzącymi stamtąd kreaturami. To także opowieść o konfrontacji z lękiem, samotnością i mechanizmami kontroli, które potrafią przeniknąć do pozornie normalnej rzeczywistości.

Ostatnio przyszła mi refleksja, która może zabrzmi jak zboczenie zawodowe, że Hawkins w wersji Upside Down można dostrzec również w naszym, realnym świecie. Nie interpretujmy tego dosłownie, w kontekście budynków czy przestrzeni, lecz samego procesu. Iluzoryczna normalność, próba oswojenia przybysza z miejscem, które przecież wygląda dokładnie tak samo jak jego dom, to klasyczne przykłady tego, jak działa dezinformacja.

W Hawkins długo nikt nie chce wierzyć, że dzieje się coś złego. Skoro laboratorium funkcjonuje, skoro władze uspokajają, skoro oficjalne komunikaty brzmią poprawnie, to nie ma przecież powodu do paniki. Problem w tym, że zło w „Stranger Things” rośnie w ciszy i w braku pytań. Modus operandi antagonistów, takich jak Vecna Mind Flayer różni się od siebie, choć cel mają wspólny. Vecna wybiera tych, którzy są samotni i przeciążeni emocjami. Dezinformacja funkcjonuje w identyczny sposób, albowiem trafia tam, gdzie ludzie odczuwają strach, złość lub bezsilność, i podsuwa im prostą narrację. 

Z kolei Mind Flayer zmusza ludzi, by działali przeciwko sobie, często nie zdając sobie sprawy, że są częścią większego mechanizmu. W świecie informacji tę rolę przejmują algorytmy, polityczne narracje i cyniczni „gracze”, którzy doskonale wiedzą, że chaos się opłaca.

Opuszczenie Upside Down nie polega na otrzymaniu komunikatu: „sprawdź źródło”. Zauważmy, że w serialu nikt nie wychodzi z tego świata w pojedynkę. Potrzebne są mapa, światło i ludzie, którzy solidarnie chcą sprawdzić, co się dzieje i spróbować znaleźć rozwiązanie. 

Dlatego pytanie nie brzmi: czy Upside Down istnieje.

Pytanie brzmi: czy umiemy zauważyć moment, w którym do niego wchodzimy? 

Stawiamy na transparentność i profesjonalizm. Korzystamy ze zróżnicowanego finansowania, w tym z dotacji, aby budować silne media obywatelskie.

Fundamentem naszej wolności słowa pozostają jednak darowizny od Was. Wspólnie tworzymy rzetelne dziennikarstwo. Twoja wpłata to bezpośrednia inwestycja w prawdę i merytoryczną walkę z dezinformacją.

Hej! To też może Cię zainteresować!

Incydent w Szkole Podstawowej w Kielnie błyskawicznie stał się tematem debaty. Do zdarzenia miało dojść 15 grudnia 2025 r. podczas lekcji języka angielskiego. W centrum medialnych wpisów stanęła nauczycielka, oskarżona o wyrzucenie krzyża do śmieci. Kobieta jednak przerwała milczenie, tłumacząc, że padła ofiarą manipulacji, a spór o wiarę został sztucznie wywołany wokół „zabawki”. Zobaczmy jak łatwo szkolny incydent może stać się narzędziem w politycznej walce.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zapowiedział, że we wtorek ustawa budżetowa na 2026 rok zostanie oficjalnie przekazana do Kancelarii Prezydenta. Od tego momentu Karol Nawrocki będzie miał siedem dni na podjęcie decyzji o jej przyszłości. Choć w przypadku budżetu głowie państwa nie przysługuje prawo weta, prezydent może skierować dokument do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej. Przedstawiciele Kancelarii Prezydenta, w tym Zbigniew Bogucki, potwierdzają, że trwają szczegółowe analizy przepisów, a ostateczna decyzja w tej sprawie jeszcze nie zapadła.

Węgry udzieliły azylu politycznego oraz ochrony międzynarodowej byłemu ministrowi sprawiedliwości, Zbigniewowi Ziobrze.

Premier Donald Tusk poinformował o zakończeniu prac nad projektem reformy Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), przygotowanym przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Szef rządu argumentował swoją decyzję obawą przed nadmierną ingerencją urzędników w relacje między pracodawcą a zatrudnionym. Według premiera przyznanie inspektorom prawa do jednostronnej zmiany formy zatrudnienia bez wyroku sądu mogłoby negatywnie wpłynąć na kondycję przedsiębiorstw i stabilność rynku pracy.

Prezydent Karol Nawrocki zawetował pakiet trzech ustaw, w tym kluczową ustawę o usługach cyfrowych (DSA), która miała dostosować polskie prawo do przepisów unijnych. Głowa państwa uzasadniła swoją decyzję ochroną wolności słowa oraz obecnością w dokumentach wadliwych zapisów legislacyjnych, które – zdaniem prezydenta – psuły pierwotnie dobre założenia projektów. Prezydent podkreślił, że regulacja cyberprzestrzeni jest konieczna, jednak nie może odbywać się poprzez wprowadzanie szkodliwych przepisów towarzyszących.

W Iranie narasta napięcie w związku z nową falą protestów wywołanych gwałtownym spadkiem wartości krajowej waluty i rosnącymi kosztami życia. Władze w Teheranie zapowiedziały zdecydowaną walkę z uczestnikami zamieszek, określając ich mianem „najemników obcych państw”. Prokuratura ostrzegła, że osoby dopuszczające się niszczenia mienia publicznego mogą zostać skazane na karę śmierci, co stanowi wyraźny sygnał zaostrzenia polityki wobec opozycji.

Internet obiegła informacja, która została uznana za prawdziwą: OpenAI ma wykupić aplikację Pinterest.

Relacje między USA a Danią weszły w fazę napięcia w związku z nasilonymi działaniami administracji Donalda Trumpa wobec Grenlandii. Duńskie kręgi wojskowe oraz media wskazują na stosowanie przez Waszyngton metod z pogranicza wojny hybrydowej, obejmujących operacje informacyjne, próby infiltracji lokalnego społeczeństwa oraz promowanie narracji osłabiających więzi wyspy z Kopenhagą. Działania te, obejmujące m.in. powołanie specjalnego wysłannika USA ds. Grenlandii, są przez część obserwatorów interpretowane jako realizacja strategii faktów dokonanych, mającej na celu przejęcie kontroli nad tym terytorium.

Podczas spotkania tzw. koalicji chętnych w Paryżu, premier Donald Tusk przedstawił rolę Polski w nadchodzącym procesie pokojowym oraz stabilizacji regionu po zakończeniu działań zbrojnych. Szef rządu poinformował, że Warszawa znajdzie się w wąskim gronie państw wiodących, odpowiedzialnych m.in. za kwestie logistyczno-organizacyjne oraz wypracowanie przyszłych gwarancji bezpieczeństwa dla Kijowa. Choć rozmowy nabierają konkretnego kształtu, polski premier wyraził dystans wobec obecnego stanowiska Rosji, podkreślając potrzebę wywarcia na Moskwę skutecznej presji międzynarodowej.

Przez długi czas w debacie publicznej padały sformułowania, takie jak: „Lampka czerwonego wina do obiadu to samo zdrowie” lub „Jedno piwo to nie piwo, a dwa piwa jak pół piwa”. Takie stwierdzenia utrwaliły się w naszym społeczeństwie i wprowadziły kulturę „picia niskiego ryzyka”.